Ciltçilik: Kitabı koruyan sanat

Ciltçilik, kitabın yapraklarını bir arada tutan ve koruyan kapakları üretir. İslâm kitap sanatlarında kapaklar aynı zamanda bezeme alanıdır. İşlev ve estetik, kitabın dış yüzeyinde birlikte görünür.

Kitap, yalnız yazı taşıyan sayfalardan oluşmaz; o sayfaların korunması ve doğru sırada kalması da bir yapım bilgisidir. Cilt, kullanım sırasında açılıp kapanabilmeli ve içindekini taşıyabilmelidir. Bu işlevler, kapağın malzemesi ve yapının dayanıklılığıyla birlikte düşünülür.

Bezeme ise koruyucu yüzeyi başka bir anlam katmanına taşır. Kapak üzerindeki geometrik veya bitkisel düzenler, merkezdeki vurgu ve kenar çerçeveleri incelenebilir. Bir yazmada dış kapak, iç sayfa düzeni ve yazı birbirini tamamlayan farklı emek alanlarıdır.

Eski bir kitabı değerlendirirken yalnız metnin yaşına bakmak yeterli olmayabilir. Cildin sonradan yenilenmiş olup olmadığı veya kullanım izleri, nesnenin geçirdiği hayat hakkında sorular doğurur. Bu sorular uzman incelemesi gerektirse de, okura kitabı tek seferde tamamlanmış değişmez bir eşya olarak görmemeyi öğretir.