İcâzet: Öğrenmeye verilen onay

İcâzet, eğitim ve öğretimde yeterlilik veya aktarım izniyle ilişkili bir kavramdır. Hoca ile öğrenci arasındaki öğrenme bağını belgeleyebilir. Farklı ilim ve sanat alanlarında kullanıldığı için bütün örnekler tek biçimli değildir.

Bir kişiye bir bilgiyi aktarabileceğinin veya bir alanda yeterlilik gösterdiğinin bildirilmesi, öğrenme ilişkisinde güven oluşturur. İcâzet bu bağın farklı biçimlerde belgelendiği bir gelenektir. İzin verilen şeyin kapsamı önemlidir: Bir alandaki yetki, her konuda söz söyleme yetkisiyle aynı değildir.

Tarihî bir icâzet metninde kimden kime, hangi bilgi veya eser için onay verildiğini araştırmak anlamlıdır. Böyle kayıtlar, yalnız belgeyi alan kişiyi değil, hoca ve öğrenci ilişkilerini de görünür kılabilir. Ancak farklı alan ve dönemlerdeki belgeleri tek tip diploma saymak doğru olmaz.

Bugün bu mirası okurken öğrenmenin yalnız bireysel iddia değil, tanınan bir emek ve sorumluluk ilişkisi olduğunu düşünebiliriz. Bir belgenin varlığını, kişinin bütün görüşlerinin tartışılmaz doğruluğu olarak görmek de yeterli değildir. Kapsam, yöntem ve süreklilik, yeterlilik üzerine düşünmenin önemli parçalarıdır.